Kelimebaz 41 - Karanlık
Added 2021-04-15 17:00:04 +0000 UTC9 Aralık 2008
Karanlık’taki -n- nedir diye sormuş bir okurum. Cevap muhtemelen dönüşlülük eki: dilenmek, kuşanmak, usanmak, tükenmek’teki -n- gibi.
Sözcüğün esas eski biçimi, “gice karangı bolmış” cümlesindeki gibi karangı. 15. yüzyıl ortalarına doğru karangı-lık yaygınlaşmış. Eski yazıda nun’la değil sağır kef’le yazılır. Yani tam telaffuzu karanlık değil, karanglık.
-gı Türkçede standart bir edilgen masdar eki. *Karan-mak fiiline yazılı kaynaklarda rastlanmıyor; onun yerine eski kaynaklarda karal-mak var, yakın devirde karar-mak biçimini almış. Daha eskiden bir *karanmak vardı da acaba karan-gı oradan mı türedi, yoksa *karal-gı bir nedenle ses değişimine mi uğradı, emin değilim.
Başa koyduğum yıldız “böyle bir kelime yok” ya da “varsa bile yazılı örneği yok” demek. Standart dilbilim notasyonu.
