Ayamama

11 Eylül 2009

Ayamama Deresi taşmış. Sel felaketinde ölenlerin çoğu o derenin gazabına uğramışlar. Normalde İkitelli-havaalanı trafiğinde ömür törpülerken gözünün ucuyla gördüğün bir tabeladan ibarettir. Öyle bir dere gerçekten var mı, yoksa moloz deryaları arasında varla yok arası bir lağım yatağı mıdır, onu bile bilmiyordum düne kadar.

Ayamama Anadolu’da epeyi yaygın bir yer adı: iki köy, bir de tepe biliyorum bu adı taşıyan, Yunanistan’dakiler de cabası. Aslı Ayios Mámas. Rum itikadında resmi öğretiden çok sanırım halk arasında saygı gören bir aziz kişi.

Rivayete göre Çankırı’lıymış. İmparator Aurelianus zamanında anası babası din uğruna şehit edilince çocuk yaşta gidip Kayseri yakınlarında bir dağda saklanmış. Yıllarca orada keramet göstermiş, Kapadokya ülkesinin evliyası olmuş. Bir hikâyeye göre arslanlara atılmış, fakat arslanlar ona zarar vermemiş. Diğer hikâyeye göre dağda bir kuzuya saldıran arslan görmüş, tanrı adına merhamet etmesini emretmiş, arslan boyun eğmiş. İkonalarda daima ata biner gibi bir arslana binmiş, kucağında kuzuyla resmedilir.

Hacı Bektaş-ı Veli menkıbeleriyle Aziz Mamas hikâyeleri arasında şaşırtıcı bir benzerlik var. Hacı Bektaş da Kapadokyalıdır, dergâhı ile Kayseri’nin dağı arası kuş uçuşu bilemedin 75 kilometredir. O da daima bir arslan ve kuzu (veya ceylan) ile tasvir edilir, insanın nefsini temsil eden vahşi arslanı evcilleştirdiği anlatılır.

Bizans devrinde İstanbul surları dışında bir Ayios Mámas sarayı ile bir Ayios Mámas manastırı ve köyü olduğu kaydediliyor. [Millingen’in kitabına göre saray Beşiktaş’ın oralardaymış. 1897 tarihli Goltz Paşa haritası ise San Stefano’nun, yani Yeşilköy’ün bir kilometre kadar kuzeydoğusunda, tam bugünkü Atatürk Havalimanı yerinde Aymama köyü ve Aymama Çiftliği gösteriyor.][1]

[1]Turgay Tuna’nın Bir Zamanlar Bakırköy (İletişim 1996) adlı eserinde sözü geçen Aziz Mamas ayazması aynı adlı köyün biraz batısında, Galataria yani Şenlikköy’ün kenarında, bugünkü Hava Harp Okulu arazisinde olmalı.